Huidwormen en kieuwwormen bij koi behandelen
Wormen
Welke veel voorkomende wormen bij koi kennen we?
● Kieuwwormen
● Draadwormen
● Haakwormen
● Lintwormen
Dit zijn de bekendste wormen die voorkomen bij koi bovendien zijn wormen bij koi één van de meest voorkomende ziekteverwekkers in de vijver. Ook deze parasieten, die binnen of buiten het lichaam, aanwezig zijn kunnen de vis schade toebrengen. We onderscheiden draadwormen, haakwormen, lintwormen, kieuwwormen en huidwormen.
Hieronder zullen wij de meest voorkomende wormen, Huidwormen en Kieuwwormen, omschrijven:
Huid- en kieuwwormen zijn de twee meest voorkomende bij koi waarvoor direct actie dient te worden ondernomen. De grootte van de wormen kan variëren.
Sommige zijn alleen met het menselijk oog en andere alleen met een microscoop te herkennen. De ziektebeelden kunnen vaak met de ziektebeelden van ééncellige infecties worden verward omdat dezelfde secundaire infecties kunnen ontstaan.
Huidwormen
Huidwormen zijn te herkennen aan een troebele huid en bloederige plekjes op de huid van uw koi. Ook het gedrag van uw vissen is anders, uw vissen gedragen zich onrustig, vermageren en schuren langs de vijverwanden. Huidwormen kunnen zich zonder andere vissen vermenigvuldigen. De besmetting gaat direct van vis op vis. Meestal is deze vorm van huid- en kieuwwormen enkel te zien onder een microscoop.
Kieuwwormen
Kieuwwormen zijn in beginfase moeilijker te herkennen.
Gedrag van koi bij kieuwwormen:
Mogelijk zijn: Luchthappen, kopschudden, schuren met de kieuwdeksels over ruwe voorwerpen, het gesloten houden van één kieuwdeksel, schichtig zwemmen, achteruit zwemmen, overmatige slijmproductie in de kieuwen en lusteloosheid. Bovendien kunnen de kieuwen ver openstaan. In een later stadium vermageren uw vissen, schuren met de kieuwen tegen de vijverwand en krijgen een donkere huidskleur.
De kieuwworm parasiteert, zoals de naam al aangeeft, voornamelijk op de kieuwen van de koi en is daarmee een zeer gevaarlijke parasiet.
In tegenstelling tot de huidworm, die levendbarend is, legt de kieuwworm eitjes. Deze eitjes zijn soms ongevoelig voor de middelen waarmee we de wormen bestrijden. Dit betekent in de praktijk, dat bij de bestrijding van kieuwwormen minstens twee behandelingen nodig zijn, daar waar bij de huidworm één behandeling meestal voldoende is.
Eén behandeling om de volwassen exemplaren uit te roeien, en één behandeling om de wormen die ten tijde van de eerste behandeling nog in een eitje zaten, om zeep te helpen vóór ze nieuwe eitjes leggen. De tijd tussen de behandelingen, oftewel de behandelfrequentie, is dus zeer belangrijk. De herbehandeling mag niet te vroeg plaatsvinden, want er kunnen zich nog niet uitgekomen eitjes in de vijver bevinden. Ook niet te laat, want de dan uitgekomen kieuwwormen kunnen weer nieuwe eitjes hebben gelegd. De behandelfrequentie is sterk afhankelijk van de watertemperatuur. De watertemperatuur is namelijk bepalend voor de snelheid van de voortplantingscyclus. Hoe warmer het water, hoe eerder het eitje uitkomt en hoe korter op elkaar de behandelingen dienen plaats te vinden.
De gelegde eitjes verlaten de vis en zakken naar de bodem van de vijver. Het grootste zichtbare verschil met de huidworm is gelegen in het feit dat de kieuwworm over vier oogvlekken beschikt waarmee het dier licht en donker kan onderscheiden. Bij de huidworm ontbreken deze. De oogvlekken heeft de kieuwworm nodig om na uitkomst uit het eitje een gastheer te kunnen vinden. Het diertje ziet de contouren van de vis van onderaf, als deze in het licht zwemt. Vervolgens zwemt het hierop af en landt ergens op de vis. Vanaf de landingsplek zal Dactylogyrus zijn reis naar de kieuwen aanvangen.
Aangezien de kieuwworm ergens willekeurig op de vis belandt, is het voor de diagnose niet strikt noodzakelijk om een stukje kieuw af te nemen voor microscopisch onderzoek of om een kieuwspoeling uit te voeren. Door simpelweg een afstrijkje te maken, vlak achter de kieuwen, treft u bij een uitbraak altijd wel een paar exemplaren aan die op weg zijn naar de kieuwen. Het dier is door de microscoop, met een vergroting vanaf 40x te zien. 100-200x vergroten is optimaal. De oogvlekken en de in vieren gedeelde kopkant zijn dan goed te zien, waardoor de kieuwworm niet per vergissing voor een huidworm kan worden aangezien. Wanneer u inderdaad enkele exemplaren op deze manier aantreft, dan kan je er vrijwel van uitgaan, dat zich een veelvoud op de kieuwen van de vis zal bevinden. In ieder geval is in dat geval extra alertheid op zijn plaats. De schade aan de kwetsbare kieuwen kan bij te laat ingrijpen, onherstelbaar groot zijn.
Oorzaken van een uitbraak zijn, zoals bij zoveel pathogenen, slechte waterkwaliteit en/of langdurige stress en/of langdurig verkeerde voeding met als gevolg verzwakking van de vis enerzijds, en de aanwezigheid van de parasiet in de vijver anderzijds. Er zijn dus altijd minimaal twee factoren nodig om tot een uitbraak te komen (multifactorieel). Kieuwwormen kunnen in de vijver worden geïntroduceerd door aankoop van andere (besmette) vissen, maar de eitjes van de worm kunnen ook meeliften op waterplanten, stenen, kikkers, eenden, levend voedsel enzovoort.
Bij een uitbraak is het belangrijk om voor de behandeling eventuele primaire oorzaken aan te pakken. Optimale waterkwaliteit en voorkomen van stress zijn wel de belangrijkste.
Gelukkig bestaan er middelen tegen wormen die nauwelijks invloed hebben op de waterkwaliteit en de filter. Deze middelen, meestal op basis van Flubendazole, zijn niet zo schadelijk en worden ook in de veehouderij, op kippenfarms en voor honden en katten gebruikt. In dat geval kan behandeling gewoon in de vijver plaatsvinden en mag de filter gewoon meedraaien. Zet wel UV en Ozonuit en verwijder absorberende materialen als zeoliet en actieve kool. Helaas is het wel zo, dat tegen dit soort middelen steeds meer resistentie bestaat, waardoor hogere concentraties of echt schadelijke middelen ingezet moeten worden.
Uiteraard controleert u na de tweede behandeling, door middel van een huidafstrijkje, of het probleem verholpen is. Indien nodig behandelt u een derde keer. Tussen de behandelingen door kunt u flink water verversen.
Kieuwwormen herkennen bij microscopisch onderzoek:
Huidafstijkje van vlak achter de kieuwen, kieuwspoeling of afname van een klein stukje kieuwweefsel. Onder de Microscoop (40-200x). Wormvormig dier van 0,1 tot 0,3 mm groot. Twee grote haken (zichtbaar bij 40x) en een krans van kleinere haakjes (zichtbaar bij 100-200x) waarmee het dier zich vastzet en de voornaamste schade aanricht. De kopkant is in vieren gedeeld. Vier oogvlekken.
Huidwormen en kieuwwormen bij koi behandelen
Schuren uw koi, produceren ze extra slijm of ademen ze opvallend snel? Dan kunnen huidwormen of kieuwwormen een mogelijke oorzaak zijn. Deze parasitaire platwormen komen voor op de huid en kieuwen van koi en andere vijvervissen.
De belangrijkste soorten zijn Gyrodactylus (huidworm) en Dactylogyrus (kieuwworm). De symptomen kunnen sterk lijken op die van andere parasieten. Daarom adviseren wij om vóór behandeling een huid- of kieuwafstrijkje onder de microscoop te onderzoeken.
Huidworm of kieuwworm herkennen
Huidworm – Gyrodactylus
Huidwormen leven voornamelijk op huid en vinnen. Mogelijke verschijnselen zijn schuren, extra slijmproductie, een doffe huid en onrustig gedrag.
Kieuwworm – Dactylogyrus
Kieuwwormen bevinden zich vooral op de kieuwen. Vissen kunnen sneller ademen, kopschudden, met de kieuwdeksels schuren of afwijkend gedrag vertonen.
Microscopisch onderzoek
Alleen aan het gedrag van de koi kunt u niet betrouwbaar bepalen welke parasiet aanwezig is. Een microscopisch onderzoek geeft veel meer zekerheid.
Welk middel tegen huid- en kieuwwormen?
Binnen het PEEKOI-assortiment vindt u verschillende gerichte wormbehandelingen. De keuze hangt onder andere af van de vastgestelde wormsoort, eerdere behandelingen, watertemperatuur en vijverinhoud.
Colombo Lernex
Een breed wormmiddel tegen onder andere huidwormen (Gyrodactylus), kieuwwormen (Dactylogyrus) en verschillende andere wormen en grotere parasieten.
Colombo Lernex Pro
Gericht op de behandeling van huid- en kieuwwormen en vooral relevant wanneer een eerdere geschikte wormbehandeling onvoldoende resultaat heeft gegeven.
Takazumi Tremafix
Een gerichte behandeling tegen huidwormen en kieuwwormen bij koi en andere vijvervissen.
Colombo Lernex tegen huid- en kieuwwormen
Colombo Morenicol Lernex wordt toegepast tegen huidwormen (Gyrodactylus) en kieuwwormen (Dactylogyrus). Daarnaast heeft Lernex toepassingen tegen onder andere inwendige wormen, bloedzuigers, visluizen en ankerwormen.
De voorgeschreven dosering bedraagt 20 gram per 500 liter vijverwater. Dat komt overeen met 40 gram per 1.000 liter. Bereken de werkelijke vijverinhoud daarom zo nauwkeurig mogelijk.
Welke verpakking Colombo Lernex heeft u nodig?
Lernex 200 gram
Voor maximaal 5.000 liter vijverwater bij de voorgeschreven dosering.
Lernex 400 gram
Voor maximaal 10.000 liter vijverwater.
Lernex 800 gram
Voor maximaal 20.000 liter vijverwater.
Lernex 2000 gram
Voor maximaal 50.000 liter vijverwater.
Wanneer Colombo Lernex Pro?
Colombo Morenicol Lernex Pro is specifiek ontwikkeld voor de behandeling van huid- en kieuwwormen.
Lernex Pro kan vooral relevant zijn wanneer na een correct uitgevoerde behandeling nog steeds wormen worden aangetroffen. Controleer dit eerst met een nieuw afstrijkje voordat u zonder diagnose opnieuw behandelt.
De dosering van Lernex Pro bedraagt 1 ml per 20 liter vijverwater. De verpakking van 1.000 ml behandelt daarmee maximaal 20.000 liter en 2.500 ml maximaal 50.000 liter.
Niet direct naar een sterker middel grijpen
Blijft een koi na behandeling schuren? Dat betekent niet automatisch dat de wormbehandeling niet heeft gewerkt. Controleer opnieuw een afstrijkje en de waterkwaliteit voordat u een volgende behandeling kiest.
Takazumi Tremafix tegen huid- en kieuwwormen
Takazumi Tremafix is een gericht diergeneesmiddel tegen huidwormen en kieuwwormen.
De voorgeschreven dosering is 9 ml per 1.000 liter vijverwater. Bij huidwormen en kieuwwormen verschilt het behandelschema doordat de voortplantingswijze van beide parasieten anders is.
Huidworm
Bij Gyrodactylus wordt volgens het Takazumi-schema op dag 1 behandeld.
Kieuwworm
Bij Dactylogyrus wordt behandeld op dag 1 en dag 7.
Onder 17°C
Bij kieuwwormen schrijft Takazumi bij een watertemperatuur onder 17°C ook een behandeling op dag 14 voor.
Bekijk Tremafix en andere producten bij Takazumi medicijnen.
Takazumi Tremafix Pro
Takazumi Tremafix Pro is eveneens geschikt tegen huid- en kieuwwormen en heeft daarnaast toepassingen tegen bepaalde parasitaire kreeftachtigen zoals Argulus en Lernaea.
De dosering bedraagt 25 ml per 1.000 liter vijverwater. Ook bij Tremafix Pro verschilt het behandelschema tussen huidwormen en kieuwwormen. Volg daarom altijd de actuele productinstructies.
Wat is het verschil tussen huidworm en kieuwworm?
Gyrodactylus – huidworm
Gyrodactylus is levendbarend. Daardoor kunnen nieuwe wormen zich zonder een eistadium direct op de vis ontwikkelen.
Dactylogyrus – kieuwworm
Dactylogyrus legt eieren. Deze eieren kunnen ervoor zorgen dat na de eerste behandeling later opnieuw jonge wormen verschijnen.
Daarom verschilt de behandeling
Vooral bij kieuwwormen kan een herhalingsbehandeling nodig zijn. Houd hiervoor het schema van het gekozen medicijn aan.
Symptomen van huidwormen
Een koi met huidwormen kan verschillende verschijnselen laten zien. Geen van deze symptomen bewijst op zichzelf dat Gyrodactylus aanwezig is.
- Schuren of flitsen langs bodem en vijverwand.
- Onrustig zwemmen.
- Toegenomen slijmproductie.
- Een doffe of geïrriteerde huid.
- Samengeknepen vinnen.
- Bij een zware belasting een verminderde conditie.
Symptomen van kieuwwormen
Bij kieuwwormen ligt de nadruk vaak sterker op klachten rond de ademhaling en kieuwen.
- Snellere of afwijkende ademhaling.
- Kopschudden.
- Schuren met de kieuwdeksels.
- Extra slijm rond de kieuwen.
- Een kieuwdeksel opvallend dicht houden.
- Lusteloosheid of afzonderen.
Huid- en kieuwwormen onder de microscoop
Huid- en kieuwwormen zijn met een geschikte microscoop goed herkenbaar. Bij een afstrijkje kunnen de wormvormige parasieten en hun karakteristieke haken zichtbaar worden.
Het onderscheid tussen Gyrodactylus en Dactylogyrus is belangrijk, omdat vooral het benodigde herhalingsschema kan verschillen.
Bekijk onze microscopen voor koi voor het onderzoeken van huid- en kieuwafstrijkjes.
Stappenplan bij vermoeden van wormen
1. Controleer waterwaarden
Controleer eerst belangrijke waterwaarden en noteer de actuele watertemperatuur.
2. Maak een afstrijkje
Stel vast of daadwerkelijk Gyrodactylus, Dactylogyrus of een andere parasiet aanwezig is.
3. Behandel gericht
Kies een geschikt wormmiddel en volg dosering, behandelduur en eventuele herhalingsbehandeling volledig.
Waarom een nacontrole belangrijk is
Dat uw koi na behandeling minder schuurt, betekent niet automatisch dat alle wormen verdwenen zijn. Andersom kan een koi ook nog enige tijd geïrriteerd gedrag vertonen terwijl de parasieten al verdwenen zijn.
Een nieuw afstrijkje na de behandeling geeft daarom meer zekerheid dan uitsluitend het gedrag van de vis.
Niet automatisch opnieuw behandelen
Worden bij de nacontrole geen wormen meer gevonden? Voeg dan niet alleen vanwege schuurgedrag opnieuw een wormmiddel toe. Onderzoek eerst andere mogelijke oorzaken.
Controleer ook de waterkwaliteit
Huid- en kieuwwormen zijn parasieten en worden niet simpelweg veroorzaakt door een slechte waterkwaliteit. Goede waterwaarden blijven echter belangrijk voor de conditie van de vissen en hun herstel.
Controleer bij ziekteverschijnselen daarom onder andere ammonium/ammoniak, nitriet, pH en KH met geschikte water testsets.
Zorg voor voldoende zuurstof
Vooral bij kieuwwormen kunnen de kieuwen geïrriteerd of beschadigd zijn. Een goede zuurstofvoorziening is daarom belangrijk.
Zorg voor voldoende watercirculatie en beluchting en bekijk indien nodig onze luchtpompen voor vijver en filter.
UV-C, ozon en filtermateriaal
De voorschriften verschillen per wormmiddel. Sommige producten vereisen dat UV-C of ozon tijdelijk wordt uitgeschakeld of dat absorberende filtermaterialen worden verwijderd.
Volg de instructies van het gekozen wormmiddel
Neem de gebruiksaanwijzing van Lernex niet automatisch over voor Tremafix, Lernex Pro of een ander product. Controleer voor iedere behandeling de actuele productinformatie.
Huidworm, kieuwworm of eencellige parasiet?
Huid- & kieuwwormen
Wormvormige parasieten die met een microscoop op huid of kieuwen kunnen worden aangetoond.
Trichodina
Een eencellige parasiet die eveneens schuren en slijmproductie kan veroorzaken.
Costia & Chilodonella
Andere microscopische parasieten die vergelijkbare huid- en kieuwklachten kunnen veroorzaken.
Meer behandelingen tegen wormen en parasieten
Colombo Lernex
Voor huidwormen, kieuwwormen en verschillende andere wormen en grotere parasieten.
Colombo Lernex Pro
Gerichte behandeling van huid- en kieuwwormen, onder andere wanneer een eerdere geschikte behandeling onvoldoende effect had.
Visluis
Voor Argulus of karperluis zijn andere of breder werkende antiparasitaire middelen beschikbaar.
Bloedzuigers
Bekijk gerichte informatie wanneer bloedzuigers op de koi zijn aangetroffen.
Medicijnen op selectie
Kies een behandelcategorie op basis van de vastgestelde parasiet of aandoening.
Veelgestelde vragen over huid- en kieuwwormen
Wat is het verschil tussen huidwormen en kieuwwormen?
Huidwormen (Gyrodactylus) komen voornamelijk op huid en vinnen voor en zijn levendbarend. Kieuwwormen (Dactylogyrus) bevinden zich vooral op de kieuwen en leggen eieren. Hierdoor kan het behandelschema verschillen.
Hoe herken ik huidwormen bij koi?
Mogelijke symptomen zijn schuren, extra slijmproductie, een doffe huid en onrustig gedrag. Een afstrijkje onder de microscoop is nodig om de diagnose betrouwbaar te bevestigen.
Hoe herken ik kieuwwormen?
Koi kunnen sneller ademen, kopschudden, met hun kieuwdeksels schuren of extra slijm rond de kieuwen produceren. Ook hierbij is microscopisch onderzoek belangrijk.
Welk middel kan ik tegen huid- en kieuwwormen gebruiken?
Binnen het PEEKOI-assortiment zijn onder andere Colombo Lernex, Colombo Lernex Pro, Takazumi Tremafix en Takazumi Tremafix Pro geschikt voor huid- en kieuwwormen.
Waarom moet een kieuwwormbehandeling worden herhaald?
Dactylogyrus legt eieren. Afhankelijk van het gebruikte middel en de watertemperatuur kan daarom een herhalingsbehandeling nodig zijn om later uitgekomen wormen te behandelen.
Kan ik huid- en kieuwwormen met het blote oog zien?
Voor een betrouwbare diagnose worden huid- en kieuwwormen met een microscoop onderzocht.
Wat is het verschil tussen Lernex en Lernex Pro?
Lernex is breder inzetbaar tegen verschillende wormen en grotere parasieten. Lernex Pro is specifiek gericht op huid- en kieuwwormen en kan relevant zijn wanneer een correct uitgevoerde eerdere behandeling onvoldoende resultaat heeft gegeven.
Moet ik na behandeling opnieuw een afstrijkje maken?
Dat is sterk aan te raden. Hiermee kunt u controleren of de parasieten daadwerkelijk verdwenen zijn voordat u besluit opnieuw medicatie toe te voegen.
Moet UV-C uit tijdens een wormbehandeling?
Dat hangt af van het gekozen product. Volg de actuele gebruiksaanwijzing voor instructies over UV-C, ozon, filtermaterialen en waterwissels.
